Waarom geef je een muntje als je een mes cadeau krijgt?
Een eeuwenoude traditie over messen, vriendschap en een klein muntje.
Een prachtig handgesmeed mes is een bijzonder cadeau. Voor een enthousiaste thuiskok, een liefhebber van ambachtelijke messen of iemand die graag buiten kookt, is het een geschenk waar jarenlang plezier aan beleefd kan worden. Maar wist je dat er een eeuwenoud bijgeloof bestaat dat zegt dat je een mes eigenlijk nooit zomaar cadeau mag geven? Volgens de overlevering kan een geschonken mes namelijk de vriendschap tussen de gever en de ontvanger doorsnijden. Gelukkig bestaat er een eenvoudige en charmante oplossing: een klein muntje.
Een mes dat de vriendschap doorsnijdt?
Messen hebben door de eeuwen heen een bijzondere betekenis gehad. Ze waren niet alleen onmisbare gebruiksvoorwerpen, maar stonden ook symbool voor kracht, bescherming, zelfstandigheid en vakmanschap. Tegelijkertijd had een scherp mes in het volksgeloof een andere betekenis. De scherpe snede zou niet alleen voedsel of materiaal kunnen doorsnijden, maar symbolisch ook de band tussen twee mensen. Daarom ontstond in verschillende Europese landen het gebruik om bij het schenken van een mes een kleine munt terug te vragen. Niet omdat het cadeau betaald moest worden, maar om de vriendschap te beschermen.
De oplossing: een muntje voor de vriendschap
De traditie is eenvoudig. Wanneer iemand je een mes cadeau geeft, overhandig je die persoon een kleine munt. Daarmee wordt het mes symbolisch gekocht in plaats van geschonken. En omdat het mes nu officieel is 'gekocht', kan het volgens het bijgeloof de vriendschap niet meer doorsnijden. Vroeger werd hiervoor vaak een koperen munt gebruikt. Tegenwoordig kan dat net zo goed een muntje van vijf cent zijn. Het gaat immers niet om de waarde van het geld, maar om het gebaar. Een klein muntje als symbool voor een vriendschap die niet verbroken mag worden.
Hoe oud is deze traditie eigenlijk?
Het gebruik is ouder dan veel mensen denken. Al in 1714 verwees de Engelse dichter John Gay naar het bijgeloof dat een geschonken mes de liefde tussen twee mensen zou kunnen verbreken. Ook in de Duitse volkscultuur was de traditie bekend. De Duitse volkskundige Eberhard von Künßberg beschreef in zijn werk Messerbräuche uit 1941 hoe messen en andere scherpe voorwerpen volgens het volksgeloof niet zonder symbolische betaling geschonken mochten worden. De precieze oorsprong is niet bekend. Wel weten we dat het gebruik al eeuwenlang in verschillende Europese landen voorkomt. En het is zeker niet alleen een traditie onder gewone mensen.
Zelfs koningin Elizabeth II betaalde voor haar mes
Een mooi voorbeeld komt uit het Britse koningshuis. Tijdens een bezoek aan Sheffield in 1986 ontving koningin Elizabeth II een bijzonder zakmes van platina. Volgens een later gepubliceerd verslag overhandigde zij als symbolische betaling een munt van zes pence. Zelfs bij een kostbaar koninklijk geschenk bleef de oude traditie dus behouden. Het laat zien hoe diep het gebruik in sommige culturen geworteld is.
Een mes is meer dan zomaar een cadeau
Bij Flamiacs houden we van dit soort verhalen. Een goed mes is immers veel meer dan een stuk staal met een handvat. Zeker wanneer het met de hand is gesmeed, draagt het de sporen van het ambacht, de kennis van de maker en de aandacht waarmee het is vervaardigd. Een mes kan jarenlang meegaan en zelfs van generatie op generatie worden doorgegeven. Juist daarom vinden wij een mes zo'n persoonlijk geschenk. En dat kleine muntje? Dat maakt het verhaal achter het cadeau misschien nog wel mooier.
Vergeet het muntje niet!
Dus krijg je binnenkort een prachtig keukenmes, een zakmes of een handgesmeed koksmes cadeau?
Denk dan even aan deze oude traditie.
Geef de schenker een muntje van vijf cent, neem het mes met een glimlach in ontvangst en geniet van een geschenk dat hopelijk een leven lang meegaat.
Want een goed mes mag alles doorsnijden, behalve de vriendschap.
Flamiacs – Cooking Culture
